Još malo o Izvoru

 

Na desnoj obali reke Grze nalazi se manastir Sveta Petka, na šesnaestom kilometru puta Paraćin–Zaječar. U selu Izvor po predanju i ranije je postojao manastir ili crkva, još pre
1398.godine. Ko je tu prvobitnu crkvu podigao, još uvek je tajna. Manastir Sveta Petka potiče iz 15.veka, a podignut je na jednom malom oblom brežuljku, poslednjem obronku planine
Južni Kučaj. Najstariji pomen potiče iz 1516.godine. Manastir ima dve crkve, jednu uz drugu i pod istim krovom. One su podignute u različitim periodima i pod različitim okolnostima, ali na žalost gotovo da nema pisanih istorijskih izvora. Mišljenje je da je veća crkva starija,odnosno potiče još iz srednjeg veka.Po svemu sudeći je, manastir, kao i čitava oaza manastira u dolini Crnice pod sultanom Musom 1413.godine doživeo velika razaranja. Svako dalje obnavljanje manastira,
pošto je uglavnom bio rušen do temelja, uzimalo se kao datum podizanja manastira. Godine 1914.manastiru se po nalogu Komesarijata za izbeglice dodeljuje trideset izbeglica. Već
početkom juna 1942.godine episkop podnosi svoj izveštaj Svetom arhijerejskom Sinodu o pretvaranju manastira Svete Petke u Izvoru u ženski manastir. U sklopu manastira nalazi se i
Dom za žensku decu koja su umno i fizički poremećena u razvoju. Ovaj dom se nalazi pod upravom centra za socijalni rad Opštine Paraćin. Ovde trenutno borave 93 štićenice koje su
pod nadzorom monahinja iz manastira.
Posle Ravanice i Sisojevca, to je najveća bogomolja Petruške oblasti. Prvobitna crkva je bila trolisne osnove, sa pripratom. Današnji izgled dobila je u velikoj meri u prvoj
polovini 18.veka. Nije pouzdano utvrđeno do koje je mere stradala srednjevekovna crkva, ali je sigurno bila sačuvana do svodova i lukova. Sa stare građevine ostali su samo malobrojni
fragmenti dekoracije, među kojima je najznačajnija rozeta sa predstavom ljudske glave.Zidina je rečnim oblutkom utopljenim u malter, i najverovatnije prvobitno bila malterisana.
Krajem 70–tih godina izvedeni su nepotpuni konzervatorski radovi – zaštićeni su kapela,kupole, krov i fasade crkva.
Pri restauraciji zidova crkve spolja, ispod skinutog maltera, jasno se ukazalo od kakvog je materijala crkva sazidana. Zidovi crkve su od običnog lomljenog i neobrađenog
sivog kamena, pomešanog sa tesanim, obrađenim, mekanim kamenom. Crkva je zidana u srpsko–vizantijskom stilu. Narod je u velikim masama odlazio u manastir, u kome se nalaze
mošti prepodobne Petke.
Međutim,malo je poznato da u blizini Izvorskog groblja postoje temelji srkve Svetog Nikole,došli smo do saznanja da potiče iz trinaestog veka i da ja u krugu od nekih 500 metara bila crkvena zemlja.Na žalost o tom mestu danas malo ko brine.Pokušavali smo da kontaktiramo crkvene vlasti sa Jeromonahom Romilom ali bez uspeha.Dobrotom par ljudi koji tu žive u blizini mesto je ograđeno žicom.

Izvor dela teksta : Maksimović Milena : MORFOFIZIONOMSKE KARAKTERISTIKE SELA IZVOR Paraćin, 2009.

About the author: Milovanović Siniša

Оставите одговор